«Təsdiq edirəm»
                                                                                                                                                                             Azərbaycan Respublikası
                                                                                                                                                                              Satınalmalar üzrə Dövlət
                                                                                                                                                                                Agentliyinin direktoru
                                                                                                                                                                             _________İ.Ə.Mehdiyev                                                                                                                                                                              «11 » yanvar 2007-ci il
                                                                                                                                                                                Əmr № 01-1

Malların və işlərin dövlət satınalmaları üzrə tender təkliflərinə baxılması, onların qiymətləndirilməsi və müqayisəsinə dair

METODİKİ TƏLİMAT

        Bu metodiki təlimat «Dövlət satınalmaları haqqında» Azərbaycan Respublikasının Qanununa, «Dövlət satınalmaları haqqında» Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiq edilməsi barədə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 29 yanvar 2002-ci il tarixli, 668 saylı Fərmanına, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 28 oktyabr 2002-ci il tarixli, 165 nömrəli qərarına əsasən hazırlanmışdır və dövlət satınalmaları üzrə keçirilən müsabiqələrdə tender təkliflərinin baxılması, onların qiymətləndirilməsi və müqayisəsi üçün tətbiq olunur.
        1. Azərbaycan Respublikasmda dövlət satınalmaları üzrə keçirilən müsabiqələrdə qanunvericilik tələblərini təmin etmək və qalib iddiaçıların seçilməsi üçün obyektiv şərait yaratmaq məqsədi ilə satınalan təşkilat «Dövlət satınalmaları haqqında» Azərbaycan Respublikası Qanununun 23-cü maddəsinin müddəalarına uyğun olaraq, tender komissiyası formalaşdırır.
        Tender komissiyası müsabiqəyə təqdim olunan tender təkliflərinin baxılmasını, onların qiymətləndirilməsini və müqayisəsini «Dövlət satınalmaları haqqında» Qanunun 36-cı maddəsində nəzərdə tutulmuş qaydada aparır. «Dövlət satınalmaları haqqında» Qanunun 23.3-cü maddəsinə uyğun olaraq, tender komissiyasına tenderin əsas şərtlər toplusunun hazırlanması, təkliflərə baxılması, onların qiymətləndirilməsi və müqayisəsi üçün ekspertlər cəlb edilə bilər.
        2. Tender təkliflərinin qiymətləndirilməsinin prinsipləri. Tender təkliflərinin açıldığı vaxtdan qalib şirkətin seçilməsi haqqında bildirişin göndərilməsinə qədər tender təkliflərinin baxılması, qiymətləndirilməsi və müqayisəsi barədə məlumatın tender iştirakçıları və müsabiqənin rəsmi iştirakçısı olmayan digər şəxslər arasında yayılması qadağandır. İddiaçılar tərəfindən müsabiqəyə təqdim olunan sənədlərin saxlanmasında məxfılik tələblərini təmin etmək məqsədi ilə tender komissiyasının işi xüsusi ayrılmış otaqda təşkil olunur.
        3. Tender təkliflərinin qabağcadan öyrənilməsi. Tender təkliflərinin baxılması tender zərflərinin açıldığı vaxtdan başlayır. Tender təkliflərinin baxılmasmda məqsəd tenderin əsas şərtlər toplusunun tələblərinə tam cavab vermədiyi üçün qiymətləndirilməsi məqsədəmüvafıq olmayan tender təkliflərinin müəyyən edilib qiymətləndirmə prosedurundan kənarlaşdırılmasıdır. Bu məqsədlə tender təkliflərinin baxılması aşağıdakı qaydada aparılır.         
        a)  Dəqiqləşdirmə. Bu mərhələdə tender komissiyası tərəfındən iddaçının tender təklifində olan hər bir çatışmamazlıq müəyyənləşdirilir və tenderin əsas şərtlər toplusunun tələblərindən fərqlənən hər hansı bir təklifin digər iddiaçıların təkliflərinə nisbətən haqsız üstünlük verməsi təhlil olunur.
        b) Iddiaçının səlahiyyətli və məqbul olması. Müsabiqədə «Dövlət satınalmaları haqqında» Qanunun 8.1-ci maddəsinə əsasən dövlət satınalmalarını tənzimləyən normativ-hüquqi sənədlərdə göstərilən hallar istisna olmaqla, istənilən rezident və qeyri-rezident hüquqi və ya fıziki şəxslər, yaxud hüquqi şəxslər birliyi dövlət mənsubiyyətindən asılı olmayaraq iddiaçı kimi iştirak edə bilərlər.
        c) Iddiaçının səlahiyyətli və məqbul olması. Müsabiqədə «Dövlət satınalmaları haqqında» Qanunun 8.1-ci maddəsinə əsasən dövlət satınalmalarını tənzimləyən normativ-hüquqi sənədlərdə göstərilən hallar istisna olmaqla, istənilən rezident və qeyri-rezident hüquqi və ya fıziki şəxslər, yaxud hüquqi şəxslər birliyi dövlət mənsubiyyətindən asılı olmayaraq iddiaçı kimi iştirak edə bilərlər.Tender təklifinin təminatı. İddiaçıların müsabiqəyə təqdim etdiyi təkliflər təminatla təmin olunmalıdır. Tender təkliflərinin təminatı tenderin əsas şərtlər toplusunda nəzərdə tutulmuş formada olmalıdır. Təqdim olunan təminat bank zəmanəti, akreditiv, qiymətli kağızlar, nağd pul vəsaiti, depozitlər və digər maliyyə aktivləri ola bilər. Tender təklifinin təminatı tenderin əsas şərtlər toplusunda nəzərdə tutulmuş formada və məbləğdə olmadıqda, həmin tender təklifı formal tələblərə cavab verməyən təklif kimi qanunvericiliklə müəyyənləşdirilmiş qaydada qiymətləndirmə prsedurundan kənarlaşdırıla bilər. Konsorsium və ya hər hansı hüquqi şəxslər birliyi tərəfindən təqdim edilən tender təklifınin təminatı konsorsiumun və ya hüquqi şəxslər birliyinin bütün üzvləri admdan olmalıdır.
        d) Tender təklifinin tamlığı. Tenderin əsas şərtlər toplusunda tender predmetinin ayrı-ayrı hissələri üzrə təklifin təqdim olunması nəzərdə tutulan hallar istisna olmaqla, tender predmeti üzrə tam təklif təqdim etməyən iddiaçının tender təklifı tenderin əsas şərtlər toplusunun tələblərinə cavab verməyən hesab olunur.
        e)  Tenderin əsas tələblərinə uyğunluq. Kommersiya və texniki tələblərdən əhəmiyyətli dərəcədə fərqlənməsi tender təkliflərinin kənarlaşdırılmasma əsas ola bilər. Belə ki,
-tenderin əsas şərtlər toplusunun texniki tələblərini təmin etməyən və əvəzinə digər konsruktiv dəyişikliklər əsasında təqdim olunan təkliflər;
-təsdiq edilmiş qrafıkə uyğun olmayan icra müddətləri;
-həcm və digər əsas tələbələrə cavab verməməsi, subpodrat təşkilatların əsassız cəlb olunması tenderin tələblərinə uyğun olmayan təklif kimi kənarlaşdırıla bilər.
        f)    Tender təkliflərinin qiymətləndirilməsi və müqayisəsi. Tender təkliflərinin qiymətləndirilməsi və müqayisəsi tender komissiyası tərəfındən obyektiv şəraitdə aparılır və qalib şirkətin seçilməsi «Dövlət satmalmaları haqqında» Qanunun 36-cı maddəsinin tələblərinə uyğun aşağıda göstərilən qaydada həyata keçirilir:Satınalan təşkilat iddiaçılar arasında 1-ci, 2-ci və 3-cü yerləri müəyyənləşdirmək üçün müsabiqəyə təqdim olunmuş tender təkliflərini tenderin əsas şərtlər toplusunda göstərilmiş prosedurlara və meyarlara uyğun qiymətləndirir və müqayisə edir. Tenderin əsas şərtlər toplusunda göstərilməyən meyarlardan istifadə edilmir. Aşağıda göstərilən tender təklifı qalib gəlmiş sayılır:
        -   «Dövlət satınalmaları haqqında» Qanunun 36.9-cu maddəsinə və Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 28 oktyabr 2002-ci il tarixli, 165 nömrəli qərarma uyğun tətbiq edilən hər hansı güzəştli düzəliş nəzərə alınmaqla ən aşağı qiyməti olan tender təklifı; tenderin əsas şərtlər toplusunda göstərilən və kəmiyyətcə qiymətləndirilən və ya dəyər ekvivalenti təyin edilə bilən meyarlar əsasmda ən sərfəli sayılan tender təklifı; Satınalan təşkilat «Dövlət satınalmaları haqqında» Qanunun 36.7.1-ci maddəsinə müvafıq surətdə tender təklifmi ən sərfəli təklif kimi qiymətləndirərkən yalnız aşağıdakıları nəzərə alır:
        -  «Dövlət satınalmaları haqqında» Qanunun 36.9-cu maddəsinə uyğun tətbiq edilən hər hansı güzəştli düzəliş nəzərə alınmaqla tender təklifinin qiymətini; malların (işlərin) istismar, texniki xidmət və təmir xərclərini, mallarm göndərilməsi, işlərin başa çatdırılması və ya xidmətlərin göstərilməsi müddətlərini, malların (işlərin) funksional xüsusiyyətlərini, ödəniş şərtlərini və mallar (işlər və xidmətlər) üçün təminat şərtlərini;
        - müdafıə və milli təhlükəsizlik mülahizələrini.
Tender təkliflərinin qiymətləndirilməsində yerli istehsalçılara güzəştlər nəzərdə tutulubsa, həmin güzəştlər tenderin əsas şərtlər toplusunda öz əksini tapmalıdır.         1.malların satın alınmasında və onların idxalında tətbiq olunan gömrük rüsumları ətraflı öyrənilməli və həmin rüsumlar CİF və ya CİP şərti ilə 15 faiz olduğu halda 15 faizə qədər, 15 faizindən aşağı olduğu halda axırıncı tətbiq edilməklə həyata keçirilə bilər;
        2)işlərin satın alınmasında güzəştlər yerli podrat təşkilatlarına 7.5 faizə qədər tətbiq oluna bilər;
        3)malların və işlərin satın alınmasında güzəştlərin hesablanması Nazirlər Kabinetinin 28.10.2002-ci il tarixli, 165 saylı qərarında göstərilən qaydada aparılır;
        4)   tenderin əsas şərtlər toplusunda güzəştlər nəzərə alınmaqla, aşağı qiymət əsasmda tenderin qalibinin seçilməsi göstərildiyi halda tender komissiyası tender təkliflərinin qiymətlərini müqayisə edir və tenderin əsas şərtlər toplusunda əks olunan güzəştləri nəzərə almaqla, ən aşağı qiymət təklif edən iddiaçmı tenderin qalibi seçir;
        5)     tenderin əsas şərtlər toplusunda göstərilən və kəmiyyətcə iymətləndirilən və ya dəyər ekvivalenti təyin edilə bilən meyarlar əsasında ən sərfəli sayılan tender təklifinin müəyyənləşdirilməsi əsasında tenderin qalibinin seçilməsi;
        - tender komissiyası səmərəlik baxımından qənaətbəxş hesab etdiyi halda
tender təkliflərinin qiymətləndirilməsi və müqayisəsi kəmiyyətlə qiymətləndirilən meyarların və onların nisbi qiymətləri əsasında aparıla bilər. Bu halda iddiaçılara təqdim olunan tenderin əsas şərtlər toplusunda tender təkliflərinin müqayisəsi üçün tətbiq olunan qiymətləndirmənin qaydası öz əksini tapmalıdır. Qeyd olunan qaydada qalib iddiaçıların seçilməsində subyektiv halların qarşısını almaq məqsədilə dünya təcrübəsinə uyğun «bal» sistemi tətbiq edilə bilər;
        6)tender təkliflərinin qiymətləndirilməsi və müqayisəsinin «bal» sistemi əsasında apanlması üçün satınalan təşkilat öz tələbatına uyğun olaraq, müvafıq mütəxəssisləri cəlb etməklə, tender predmetini əks etdirən vacib meyarları müəyyənləşdirir, bu şərtlə ki, həmin meyarlar kəmiyyətlə qiymətləndirilən olmalı və satın alınan malları, görülən işləri və göstərilən xidmətləri texniki cəhətdən dəqiq açıqlanmalıdır;
        7)bu cür meyarlar satın alınan malların (işlərin) istismar, texniki xidmət və təmir xərcləri, malların göndərilməsi, işlərin başa çatdırılması və ya xidmətlərin göstərilməsi müddətləri, malların (işlərin) funksional xüsusiyyətləri, ödəniş şərtləri, mallar (işlər və xidmətlər) üçün təminat şərtləri ola bilər;
        8)meyarların vacibliyindən aslı olaraq, satınalan təşkilatm mütəxəssisləri tərəfrndən həmin meyarların nisbi qiyməti müəyyən edilir.
Malların (işlərin və xidmətlərin) satın alınmasında qiymət meyarı vacib amillərdən biri olduğu üçün onun qiymətləndirilməsində «bal» sistemi aşağıdakı qaydada tətbiq oluna bilər. Belə ki, mövcud təcrübəyə əsasən:
        -malların satın alınmasında texniki xüsusiyyətlərdən asılı olaraq, qiymət meyarı 80-90 bal;
        -işlərin satın alınmasında qiymət meyan 70-80 bal;
        -xidmətlərin satın alınmasında qiymət meyan 50-70 bal qiymətləndirilə bilər.
        Qiymət meyarı müəyyən olunduqdan sonra qalan ballar (cəmi 100 olmaq şərti ilə) malların (işlərin) və ya xidmətlərin texniki xüsusiyyətlərini əks etdirən meyarlar arasında, onların nisbi qiymətlərinə uyğun olaraq bölüşdürülür.
        Misal: satınalan təşkilat öz ehtiyacları üçün müvafıq avadanlıq almaq niyyətindədir və həmin avadanlıqların ehtimal olunan qiyməti satınalan təşkilatın mütəxəssislərinin verdiyi rəyə əsasən mövcud bazar qiymətlərinə uyğun, texniki xüsusiyyətlərindən aslı olaraq 15% fərqlənir. Satınalan təşkilat həmin avadanlıqların satın alınması üzrə keçirilən müsabiqədə qalib iddiaçının seçilməsi üçün tender təkliflərinin qiymətləndirilməsi Qanunun 36.7.2-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş qaydada kəmiyyətlə qiymətləndirilən meyarlar və onların nisbi qiyməti əsasında aparılması dövlət vəsaitlərinin səmərəli istifadə olunması baxımından daha qənaətbəxş olardı. Bu halda satın alınan malın qiymət meyarına 80-85 bal, iddiaçının potensial imkanları nəzərə alınmaqla texniki meyarlara 25-20 bal verilməsi məqsədəmüvafiqdir.
        Tender təkliflərinə baxılmasını, onların qiymətləndirilməsini və müqayisəsini asanlaşdırmaq məqsədi ilə Qanunun 36.1-ci maddəsinə uyğun olaraq satınalan təşkilat malgöndərənlərdən (podratçılardan) öz tender təkliflərinə dair izahat verməsi üçün sorğu edə bilər. Qiymətlərin dəyişdirilməsi və formal tələblərə uyğun gəlməyən tender təklifınin həmin təbbbrə uyğunlaşdırılmasına yönəldilmiş dəyişikliklər də daxil olmaqla, tender təklifinin mahiyyətini dəyişdirmək məqsədi daşıyan heç bir sorğuya, təklifə və ya icazəyə yol verilmir.
        Satınalan təşkilat tender təkliflərinə baxılması gedişində aşkar edilmiş sırf hesablama səhvlərini düzəldir. Satınalan təşkilat hər hansı belə bir düzəliş barəsində tender təklifini vermiş malgöndərənə (podratçıya) ləngimədən məlumat verir.
        Satınalan təşkilat tender təklifini yalnız o halda formal tələblərə uyğun hesab edə bilər ki, bu təklif tenderin əsas şərtlər toplusunda göstərilmiş bütün tələblərə cavab versin.
        Tender təklifində onun mahiyyətini dəyişdirməyən və ya tenderin əsas şərtlər toplusunda göstərilmiş xüsusiyyətlərdən, şərtlərdən və başqa tələblərdən əhəmiyyətli dərəcədə kənara çıxmayan xırda xətalar olduqda və ya tender təklifinin mahiyyətinə xələl gətirmədən aradan qaldırılması mümkün olan səhvlər və çatışmazlıqlar olduğu halda tender komissiyası həmin təklifə tenderin tələblərinə uyğun gələn təklif kimi baxa bilər. Belə hallar imkan daxilində kəmiyyətcə ifadə olunur və tender təkliflərinin qiymətləndirilməsi və müqayisəsi zamanı nəzərə alınır.
        Satınalan təşkilat aşağıdakı hallarda tender təklifmi kənarlaşdırır:
        -tender təklifı vermiş malgöndərən (podratçı) ixtisas tələblərinə uyğun gəlmirsə;
        -tender təklifı vermiş malgöndərən (podratçı) onun təklifındə aşkar olunmuş hər hansı hesab səhvinin düzəldilməsi ilə razılaşmırsa;
-tender təklifı formal tələblərə uyğun gəlmirsə;
        -«Dövlət satınalmaları haqqında» Qanunun 12-ci və 13-cü maddələrində nəzərdə tutulan, saxtakarlıq və maraqların ziddiyyəti halları mövcuddursa.
        Tenderin əsas şərtlər toplusunda nəzərdə tutulmuşdursa, satınalan təşkilat tender təkliflərini qiymətləndirərkən və müqayisə edərkən yerli mallar (işlər və xidmətlər) üzrə Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 28 oktyabr 2002-ci il tarixli, 165 nömrəli qərarında nəzərdə tutulmuş qaydada tender təkliflərinin xeyrinə güzəştli düzəliş tətbiq edir.
        Tətbiq edilmiş güzəştlər satınalma prosedurları haqqında hesabatda əks olunur.
        Tender təkliflərinin qiymətləri iki ya daha çox valyuta ilə ifadə edibrsə, tender təkliflərinin qiymətləndirilməsi və müqayisəsi məqsədi ilə bütün tender təkliflərinin qiymətləri tenderin əsas şərtlər toplusunda göstərilmiş məzənnə üzrə bir valyuta ilə ifadə edilir.
        Satınalan təşkilat ixtisas uyğunluğunun müəyyənbşdirilməsi prosedurlarını keçirib-keçirməməsindən asılı olmayaraq, tender təklifı qalib gəlmiş   malgöndərəndən   (podratçıdan)   «Dövlət   satınalmaları   haqqında» Qanunun 6-cı maddəsində göstərilmiş meyarlara uyğun öz ixtisas göstəricilərini yenidən təsdiq etməyi tələb edə bilər. Belə təkrar təsdiq üçün tətbiq edilməli meyarlar və tələblər tenderin əsas şərtlər toplusunda göstərilir.
        Tender təklifı qalib gəlmiş malgöndərən (podratçı) öz ixtisas göstəricilərini təkrar təsdiq etmək haqqında satınalan təşkilatın tələbini yerinə yetirməzsə, onun tender təklifı rədd edilir və satınalan təşkilat qalib gələn tender təklifıni digər tender təkliflərinin içərisindən seçir.
Tender təkliflərinin baxılması, qiymətləndirilməsi və müqayisəsi nəticəsində tender komissiyası tərəfındən iddiaçılar arasında 1-ci, 2-ci və 3-cü yerləri müəyyənləşdirir və qəbul olunan qərar əsasmda «Dövlət satınalmaları haqqmda» Qanunun 37.5-ci maddəsinin tələblərinə uyğun Nazirlər Kabinetinin 02.08.2002-ci il tarixli, 124 saylı qərarı ilə təsdiq olunmuş formada yekun protokol tərtib edilir.
        Tender komissiyasmm yekun protokolu komissiyanın bütün üzvləri tərəfindən imzalanır («Dövlət satınalmaları haqqında» Qanunun 37.5-ci maddəsi). Komissiyanm qərarı ilə razı olmayan komissiya üzvləri tenderin nəticəsi haqqında yekun protokolu imzalayaraq, öz xüsusi rəylərini təqdim edirlər («Dövlət satınalmaları haqqında» Qanunun 37.4-cü maddəsi).
        Tender komissiyası «Dövlət satınalmaları haqqında» Qanunun 38-ci maddəsinin tələblərinə uyğun olaraq məsuliyyət daşıyır.
        Qiymətləndirmənin nəticələri ilə razı olmayan iddiaçılar «Dövlət satınalmaları haqqında» Qanunun VIII fəslində göstərilən qaydada şikayət verə bilərlər.